Je supermarkt-schap staat er plots vol mee: kleine flesjes met een pikzwarte vloeistof die belooft dat één scheutje genoeg is voor een volle kop koffie. Koffieconcentraat, ooit een nicheproduct voor cold brew-fanaten, duikt dit najaar overal op. Van de drogist tot Albert Heijn, van Nescafé tot Douwe Egberts: elk groot merk brengt ineens een eigen flesje uit. Op TikTok testen gebruikers ondertussen welke variant het beste smaakt in melk, water of zelfs cola.
Tijd om uit te zoeken wat het precies is, waarom het nu ineens overal opduikt en of je beter zelf aan de slag gaat dan een flesje te kopen.
Wat is koffieconcentraat precies
Koffieconcentraat is in de kern simpel: het is koffie die veel sterker is gezet dan normaal, zodat je met een klein scheutje water of melk toch een volwaardige kop maakt. De meeste varianten in de winkel ontstaan doordat koffie koud wordt gezet, soms wel twaalf tot vierentwintig uur lang, waardoor er minder bitterstoffen vrijkomen dan bij heet zetten. Dat proces heet cold brew en is precies de techniek waarmee de meeste concentraten beginnen, al bestaan er ook versies die juist heet en extra sterk worden gezet, vergelijkbaar met een dubbele espresso.
Het verschil met gewone oploskoffie is dat concentraat vloeibaar is en geconcentreerder smaakt, dichter bij een espresso dan bij een slap bakkie uit een potje. Een flesje van 500 milliliter levert al snel een tiental tot zestien koppen op, en in de koelkast blijft het na openen zo'n twee weken goed. Daarmee is het eigenlijk een tussenvorm: minder gedoe dan bonen malen en zetten, maar wel de smaak van echte koffie in plaats van het poeder uit een potje.
Waarom duikt het nu ineens overal op
De hype komt niet uit het niets. Nederlanders drinken de afgelopen jaren minder koffie in liters, maar geven er wel meer geld aan uit: we willen minder koppen, maar wel betere, zo blijkt uit cijfers van de NOS. Die verschuiving maakt ruimte voor producten die zich onderscheiden van het standaard bakkie uit het koffiezetapparaat op het werk.
Daar komt bij dat jongere koffiedrinkers steeds vaker voor ijskoffie kiezen in plaats van een warme kop, en dat ze nieuwe koffieproducten vooral via TikTok ontdekken. Concentraat past precies in dat plaatje: het is koud te bereiden, je ziet binnen een paar seconden op video hoe het werkt, en grote merken als Nescafé en Douwe Egberts spelen er met eigen concentraat-flesjes direct op in. Wat vijf jaar geleden nog een nicheproduct was voor specialty coffee-nerds met een eigen cold brew-opstelling in de kast, ligt nu gewoon bij de drogist tussen de shampoo en de deodorant.
Zelf koffieconcentraat zetten kost bijna geen moeite
Je hoeft niet meteen een flesje te kopen. Zelf koffieconcentraat zetten is simpeler dan het klinkt en kost je vooral tijd, niet moeite:
- Gebruik grof gemalen koffie, ongeveer 100 gram op 1 liter koud water.
- Roer kort door en laat het mengsel afgedekt 12 tot 24 uur staan in de koelkast.
- Zeef het geheel door een fijne zeef of koffiefilter, bij voorkeur twee keer, tot de vloeistof helder is.
- Bewaar het concentraat in een afgesloten fles. Het blijft ongeveer een week goed in de koelkast.
Het resultaat is een stroperige, sterke koffie die je verdunt naar smaak: ongeveer een deel concentraat op een deel water of melk is een goed startpunt, maar experimenteer gerust met de verhouding tot je je eigen favoriet vindt. Zelf zetten kost je nauwelijks meer dan de koffie die je al in huis hebt, en je bepaalt precies hoe sterk en hoe zoet je het wilt. Een extra voordeel: 's ochtends ben je binnen tien seconden klaar, want het zware werk heb je de avond ervoor al gedaan.
De kant-en-klare flessen die het proberen waard zijn
Geen zin om te wachten? De keuze in de winkel groeit snel. Nescafé heeft inmiddels espresso-concentraten in smaken als vanille en karamel, Douwe Egberts brengt een vergelijkbare lijn uit, en ook huismerken van drogisterijen springen in het gat. Let bij het kiezen op twee dingen: het cafeïnegehalte per portie verschilt flink tussen merken, en sommige varianten zijn al gezoet terwijl andere puur zijn en dus beter te combineren zijn met je eigen melk of suiker.
Voor op kantoor of in de camper is een flesje concentraat trouwens handiger dan het lijkt. Je hoeft geen koffiezetapparaat mee te slepen, een beetje heet of koud water is genoeg om een volle kop te krijgen. Daarmee is het niet alleen een hype op social media, maar ook best praktisch voor wie veel onderweg is of weinig aanrecht heeft om een hele koffiehoek op te zetten.
Dit is het moment waarop koffieconcentraat wél zin heeft
De hype is deels marketing, maar het idee erachter is niet onzinnig. Heb je geen zin om elke ochtend koffie te zetten, werk je op een plek zonder goed koffieapparaat, of drink je het liefst ijskoffie in de zomer, dan is concentraat een logische oplossing. Ben je juist iemand die houdt van het ritueel van bonen malen en vers zetten, dan voegt een flesje weinig toe en kun je het prima overslaan.
Mocht je toch nieuwsgierig zijn naar andere drankjes die net als koffieconcentraat plotseling overal opduiken, dan is de opkomst van spicy cocktails een vergelijkbaar verhaal, en wie liever iets sterkers drinkt leest misschien ook waarom mezcal het nieuwe drankje van de kenner is. Drink je sowieso al bewuster, dan sluit de comeback van 0.0 bier daar mooi op aan.